تپه قمیآباد شهرری: مرثیهای برای تاریخ ۷۰۰۰ سالهای که “غیب” شد!
۱. معرفی و موقعیت (گنجینهای در شرق ری)
تپه باستانی قمیآباد، یکی از محوطههای ارزشمند پیش از تاریخ در دشت ری بود که در نزدیکی روستای قمیآباد (بخش قلعهنو) و در شرق تپه میل قرار داشت. این محوطه که قدمت سکونت در آن به حدود ۷۰۰۰ سال پیش و حتی دوران پارینهسنگی میرسید، بخشی از هویت کهن شهرری را در دل خود جای داده بود. این تپهها مانند دانههای تسبیح در کنار سایر آثار باستانی ری، پازل تاریخ تمدن در این منطقه را کامل میکردند.
۲. اهمیت باستانشناسی (سفالهای سخنگو)
در کاوشها و گمانهزنیهایی که در سال ۱۳۹۷ و پیش از آن انجام شد، باستانشناسان به یافتههای شگفتانگیزی دست یافتند. کشف سفالهای پیش از تاریخ، آثار معماری از دورههای سلجوقی و اسلامی، و حتی شواهد ابزارهای سنگی با قدمت احتمالی ۴۰ هزار سال، نشان میداد که اینجا محلی معمولی نبوده است. این تپه سندی زنده از تداوم حیات انسان در دشت ری از هزارههای دور تا قرون اسلامی بود.
۳. فاجعه تخریب (بولدوزرها روی تاریخ)
متأسفانه در زمستان ۱۴۰۲، خبر تکاندهندهای منتشر شد: “تپه قمیآباد غیب شد!”. گزارشها حاکی از آن بود که این تپه تاریخی با وجود داشتن سابقه شناسایی توسط میراث فرهنگی، به دلیل ثبت نشدن در فهرست آثار ملی، توسط لودرها تسطیح و با خاک یکسان شده است. به گفته مدیر پایگاه ملی ری، زمانی که مسئولان برای بازدید رفتند، دیگر اثری از تپه نبود و تنها زمین صاف باقی مانده بود. این اتفاق تلخ نشان داد که “ثبت نشدن” یک اثر، میتواند به بهانهای برای نابودی آن تبدیل شود.
۴. درسهایی برای آینده (هویت فروشی نیست)
سرنوشت تپه قمیآباد زنگ خطری برای سایر تپههای باستانی ری و ایران است. در حالی که شهرری بیش از ۲۵۰ اثر تاریخی دارد، تنها بخش کوچکی از آنها ثبت ملی شدهاند. این ماجرا یادآور مسئولیت سنگین ما در قبال حفظ میراثی است که متعلق به آیندگان است. شاید تپه فیزیکی از بین رفته باشد، اما نام قمیآباد باید به عنوان نمادی از لزوم حفاظت جدیتر از تاریخ، در حافظه ما باقی بماند.