نشست علمی با آیتالله دهدست؛ معرفی کتاب «همسایگان خوب ما» درباره تاریخ و مشاهیر شهر ری
نشست تخصصی گروه پژوهشی راگا-ری در روز ۳۰ بهمنماه ۱۴۰۴ با حضور آیتالله محمدرضا دهدست، پژوهشگر، استاد دانشگاه و از چهرههای شناختهشده رسانهای کشور برگزار شد. محور اصلی این نشست، معرفی تازهترین اثر پژوهشی ایشان با عنوان «همسایگان خوب ما» بود؛ کتابی جامع که به تاریخ، مشاهیر، بناهای تاریخی و تحولات فرهنگی و مذهبی شهر ری میپردازد.
آیتالله دهدست از پژوهشگران باسابقه حوزه تاریخ، فرهنگ و مطالعات دینی به شمار میروند. ایشان تاکنون بیش از ۳۰۰ برنامه رادیویی و تلویزیونی در زمینههای تاریخی، فرهنگی و مذهبی تولید و اجرا کردهاند و رساله دانشگاهی خود را با موضوع «عدالت اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع) در نهجالبلاغه» به پایان رساندهاند.
ایشان همچنین استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با بیش از ۴۳ سال سابقه تدریس هستند و افزون بر انتشار حدود ۵۰ مقاله پژوهشی، آثار متعددی در حوزههای تاریخ، معارف اسلامی و مطالعات دینی تألیف کردهاند. از جمله کتابهای منتشرشده ایشان میتوان به «کنکاشی در آیین بهائیت» و «گمشده بنیهاشم» اشاره کرد.
معرفی کتاب «همسایگان خوب ما»
بخش اصلی این نشست به معرفی کتاب «همسایگان خوب ما» اختصاص داشت؛ اثری پژوهشی در حدود هزار صفحه که با هدف ثبت و مستندسازی تاریخ و هویت فرهنگی شهر ری در دست تألیف است.
به گفته آیتالله محمدرضا دهدست، این کتاب حاصل سالها تحقیق و گردآوری اسناد تاریخی است و تلاش میکند تصویری جامع از شخصیتهای تأثیرگذار، تحولات تاریخی و میراث فرهنگی شهر ری ارائه دهد.
ساختار کتاب
ایشان توضیح دادند که کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است.
در بخش نخست، شخصیتهای برجستهای معرفی میشوند که در شهر ری متولد شده و در همین شهر نیز مدفون هستند. از جمله این شخصیتها میتوان به آیتالله سیدرضا فیروزآبادی اشاره کرد که نقش مهمی در تاریخ معاصر ری داشته است.
بخش دوم کتاب به معرفی مشاهیری اختصاص دارد که زادگاه آنان شهر ری بوده اما در دیگر شهرها یا کشورها به خاک سپرده شدهاند. در این بخش، زندگی و آثار شخصیتهایی همچون شیخ کلینی مورد بررسی قرار گرفته است.
در بخش سوم نیز شخصیتهایی معرفی شدهاند که در سایر شهرها متولد شده اما آرامگاه آنان در شهر ری قرار دارد. از جمله این چهرهها میتوان به جلال آلاحمد اشاره کرد که نام او با تاریخ معاصر ایران گره خورده است.
از دیگر بخشهای مهم این اثر، بررسی بناهای تاریخی شهر ری است.
آیتالله دهدست با اشاره به قدمت چند هزار ساله این شهر، اظهار داشتند که ری از مهمترین مراکز تمدنی ایران بوده و آثار تاریخی فراوانی از دورههای مختلف در آن باقی مانده است.
در این کتاب، روند شکلگیری، توسعه و تغییرات شهر ری در دورههای مختلف تاریخی بررسی شده و تلاش شده است تصویری مستند از تحولات کالبدی، فرهنگی و اجتماعی این شهر ارائه شود.
آیتالله دهدست با اشاره به جایگاه ری در دورههای پیش از اسلام، این شهر را یکی از مراکز مهم آیین زرتشتی معرفی کردند و درباره آثار و شواهد تاریخی باقیمانده از آن دوره توضیحاتی ارائه دادند.
همچنین روند تحولات مذهبی شهر ری پس از ورود اسلام، شکلگیری مراکز علمی و مذهبی و نقش این شهر در گسترش فرهنگ اسلامی از دیگر مباحث مطرحشده در این بخش بود.
از مهمترین بخشهای کتاب، معرفی بیش از ۳۲۰ نفر از حاکمان شهر ری از آغاز دوره اسلامی تاکنون است.
به گفته آیتالله دهدست، گردآوری اطلاعات مربوط به این حاکمان نیازمند سالها بررسی منابع تاریخی بوده و یکی از کاملترین مجموعههای موجود در این زمینه به شمار میرود.
ایشان در ادامه به شهاب بن کثیر به عنوان نخستین حاکم شهر ری در دوره اسلامی اشاره کردند و توضیح دادند که منابع تاریخی، او را حاکمی سختگیر معرفی کردهاند و عملکرد وی در اداره شهر ری، بخشی از تاریخ سیاسی این منطقه را شکل داده است.
بخش دیگری از کتاب به معرفی قصبات، روستاها و محدودههای تاریخی شهر ری اختصاص دارد.
در این بخش، تغییرات جغرافیایی شهر، شکلگیری آبادیها، مسیرهای ارتباطی، توسعه محلات و همچنین رویدادهای مهم تاریخی که در این منطقه رخ دادهاند، مورد بررسی قرار گرفته است.
به گفته آیتالله دهدست، شناخت جغرافیای تاریخی ری نقش مهمی در درک بهتر جایگاه این شهر در تاریخ ایران دارد و میتواند مبنای پژوهشهای آینده در حوزه تاریخ محلی باشد.
در بخش پایانی نشست، بر ضرورت ثبت و مستندسازی میراث تاریخی و فرهنگی شهر ری تأکید شد.
حاضران معتقد بودند که شهر ری با پیشینه چند هزار ساله خود، از مهمترین مراکز تمدنی ایران به شمار میرود و معرفی دقیق شخصیتها، آثار تاریخی، بناها و رویدادهای این شهر، نقش مؤثری در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی آن خواهد داشت.
کتاب «همسایگان خوب ما» نیز در همین راستا، تلاشی ارزشمند برای گردآوری اطلاعات مستند درباره تاریخ و مشاهیر ری محسوب میشود و میتواند به یکی از منابع مهم پژوهشی در حوزه مطالعات ریشناسی تبدیل شود.
جمعبندی
نشست علمی گروه پژوهشی راگا-ری با حضور آیتالله محمدرضا دهدست، فرصتی برای معرفی یکی از جامعترین پژوهشهای در دست تألیف درباره شهر ری بود. مطالب مطرحشده در این نشست نشان داد که کتاب «همسایگان خوب ما» با پرداختن به مشاهیر، حاکمان، بناهای تاریخی، تحولات مذهبی و جغرافیای تاریخی ری، میتواند سهم مهمی در شناخت بهتر این شهر کهن و جایگاه آن در تاریخ ایران داشته باشد.